نحوه ساخت و طراحی پرسشنامه محقق ساخته

نحوه ساخت و طراحی پرسشنامه محقق ساخته

محقق در مراحل نوشتن و انجام پایان نامه کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری نیاز به یک ابزار دارد تا فرضیه ها و سوالات تحقیق را ارزیابی و سنجش نماید. روش های متفاوتی برای گردآوری داده ها و نظرات کارشناسان و خبرگان موضوع وجود دارد که مصاحبه، مشاهده، گزارش ها، چک لیست ها و پرسشنامه ها از انواع این روش ها هستند. اما آنچه در این صفحه پی اچ دی پروپوزال قصد پرداختن به آن دارد، نحوه ساخت و طراحی پرسشنامه محقق ساخته است. پرسشنامه محقق ساخته به انگلیسی Made questionnaire ، یکی از ابزارهای گردآوری داده های تحقیق است که محقق با ساخت آن به راحتی میتواند نظرات مدیران، کارشناسان، کارکنان و متخصصان را بدست آورد و با تجزیه و تحلیل آن به اهداف پژوهشی و آزمون فرضیات تحقیق دست یابد. اما ساخت و طراحی پرسشنامه محقق ساخته یا به عبارت لاتین made questionnaire design از الگوهایی تبعیت میکند که برخی عبارتند از:

۱. در طراحی پرسشنامه محقق ساخته مدل، فرضیات، اهداف و مسئله همه دخیل هستند.

۲. قبل از طراحی پرسشنامه محقق ساخته شاخص ها، سنجه ها و گویه های تحقیق انتخاب میشود.

۳. سوالات پرسشنامه های محقق ساخته باید دسته بندی شده باشند؛ یعنی برای هر فرضیه تعداد معینی پرسش طراحی و ساخته میشود.

۴. بهتر است برای طراحی پرسشنامه محقق ساخته هم از یک یا چند نمونه پرسشنامه استاندارد که روایی و پایایی Reliability and validity آن محاسبه شده باشد استفاده شود.

۵. برای طراحی پرسشنامه محقق ساخته برخی اساتید منبع دهی دقیق میخواهند. منابع پرسشنامه میتواند مجموعه پرسشنامه های استاندارد دیگر، پایان نامه های دیگر که پرسشنامه های محقق ساخته مرتبط و مشابهی داشته باشند، مقالات و … معنی می یابد.

۶. ساخت پرسشنامه محقق ساخته جز با تسلط بر سازه ها و مفاهیم تحقیق؛ انواع متغیرهای تحقیق و گویه های دقیق مقدور نیست.

۷. در طراحی پرسشنامه باید پیشاپیش جامعه آماری تحقیق روشن و مشخص باشد.

۸. روایی و پایایی پرسشنامه محقق ساخته با ضریب آلفای کرونباخ نرم افزار تجزیه و تحلیل آماری SPSS تعیین شده و معنا پیدا میکند

۹. اینکه چگونه پرسشنامه بنویسیم وقتی ساده میشود که به چند نمونه پرسشنامه استاندارد یا محقق ساخته دسترسی داشته باشیم. نمونه یک پرسشنامه دید و نگرش فکری و رفتار خوبی به محقق میدهد.

مثلا در ساخت و طراحی یک پرسشنامه با موضوع پایان نامه تاثیر روانشناسی استراتژیک بازاریابی جذب مشتری در رضایت از قیمت گذاری؛ محقق با دانلود چند نمونه پرسشنامه از منابعی مانند پی اچ دی پروپوزال، با توانمندی و سهولت بیشتر میتواند سوالات پرسشنامه را طراحی کند. بطوریکه محقق باید چند نمونه پرسشنامه مانند پرسشنامه بازاریابی جذب مشتری، رضایت از قیمت گذاری ،  دانلود کند تا با گویه ها و سنجه های تخصصی موضوع آشنا شود. همچنین در این موضوع علاوه بر مقوله های روانشناسی و تربیتی، محقق باید با انواع استراتژی های بازاریابی نیز آشنا باشد. چه بسا وقتی تعدادی پیشینه و سوابق تحقیق نیز دانلود و مطالعه شود، توان فکری محقق برای طراحی و ساخت پرسشنامه بیشتر میشود.

۱۰. برای طراحی و ساخت پرسشنامه مثلا مدیریتی سعی کنید از نمونه پرسشنامه های رشته مدیریت استفاده کنید. پرسشنامه های مربوط به هر رشته محتوای مفهومی ویژه خود دارند. یا برای مثال یک پرسشنامه محقق ساخته رشته مهندسی کامپیوتر یا مهندسی عمران، دارای سازه ها و مفاهیم تحصصی منحصر به فرد است که یک پرسشنامه رشته روانشناسی یا علوم تربیتی فارغ از آن است؛ چرا که زبان مشترکی ندارند.

۱۱. گاهی برای ارائه و دفاع از پروپوزال کارشناسی ارشد یا پروپوزال رساله دکتری مدیریت و دیگر رشته ها، برای آزمودن توان محقق در دسترسی و دستیابی به ابزارهای سنجش گویه ها و متغیرهای دخیل در پروپوزال، اساتید یک یا چند نمونه پرسشنامه نیز درخواست میکنند که در این موارد برخورداری از چند نمونه پروپوزال و نیز پایان نامه های خارجی مرتبط میتواند کارساز و راه گشا باشد.