بیان مسئله خوب پروپوزال

روش طرح بیان مسئله پروپوزال پایان نامه

پس بیان موضوع تحقیق به زبان علمی، در واقع همان طرح مسأله ی تحقیق در قالبی روشن و دقیق براساس ضوابط علمی است. به سخن دیگر، هر تحقیقی به دنبال طرح مسأله ای آغاز می شود. اگر این مسأله در ذهن محقق از وضوح و روشنی لازم برخوردار نباشد، به اجبار محقق به کلی گویی می پردازد و به این ترتیب، خود را از علم و روش علمی دور می کند. لذا برای جلوگیری از کلی بافی و در نتیجه، کلی گویی، لازم است که اولا، محقق در مورد پدیده یا مسأله ی مورد نظر به تفکر بیشتری بپردازد و در قدم بعدی، از طریق بررسی ادبیات و منابع مربوط، (که در فصل دوم به آن خواهیم پرداخت) ذهن خود را در مورد مسأله ی مزبور روشن کند و از مشورت با صاحبنظران دریغ نورزد. به هر حال در بیان مسأله برای تحقیق، صوت مسأله باید برای محقق روشن شود، زیرا بعنوان یک اصل اساسی، حل مسأله نیازمند شناخت خود مسأله است و بدون شناختن و روشن کردن صورت مسأله، هیچ مسأله ای قابل حل نخواهد بود. حل مسأله به دو امر بستگی دارد:

۱) محقق بداند چه کاری را می خواهد یا باید انجام دهد.

۲) مسأله خوب چیست، و یا مسأله ی علمی چه ویژگی هایی دارد؟ 

بطورکلی می توان گفت: «منظور از بیان مسأله، طرح مسایل اجتماعی بزبان علمی است، این امر شامل محدود کردن مسأله، اثبات ضرورت مسأله و لزوم انجام بررسی تجربی در مورد آن است(استلندر،۲۳،۱۳۷۵) پژوهشگر باید بتواند مسأله را به گونه ای بیان کند که اهمیت آن را به اثبات برساند(مارشال و دیگران،۳۴،۱۳۷۷)». در شناسایی مسأله تحقیق، پژوهشگر سعی بر آن دارد تا شواهدی دال بر وجود مسأله عرضه کند به عبارت دیگر پژوهشگر زمینه ای را تصویر می کند که در آن مسأله مورد نظر رخ داده است، در این کرحله ویژگی های مسأله، گستردگی و علل احتمالی بروز آن نیز شناسایی می گردد.[۱]

بیان یک مسأله روشن، دقیق و قابل بررسی شاید مشکل ترین مرحله تحقیق باشد.

بیان خوب یک مسأله، بر اطلاعات زیر استوار است:

الف) اهمیت مسأله

ب) تحدید مسأله در یک حوزه تخصصی

ج) اطلاعات کلی درباره تحیققات انجام شده

د) چارچوبی برای ارائه نتایج تحقیق

ه) مشکلات موجود در سازمان

و) قلمروهای مورد نظر مدیریت برای بهبود

ز) قلمروهای نظری و مفهومی که پژوهشگران قلمرو تحقیقات بنیادی باید از طریق نمودها و عوارض آنها را مشخص تر و محدودتر کنند.

ح) تعریف تمامی متغیرهای مرتبط اعم از متغیرهای مفهومی یا عملیاتی.

مسائل تحقیق، می توانند «ساختارمند» یا «غیر ساختارمند» باشند. باید توجه داشت که درجه ساختارمندی مسأله پروپوزال، تابع برداشتی است که از آنها می شود. (Ghiauri& Others , 2017)

 

ویژگیها و چگونگی بیانیه مسأله تحقیق (پرسش آغازی) پروپوزال

 بیانیه ی مسأله (Statement of Problem) تحقیق (پرسش آغازی) وقتی مفید است که این پرسش به درستی تدوین شده باشد. این کار لزوما کار آسانی نیست. یک پرسش آغازی خوب، باید خصوصیاتی داشته باشد که به بررسی آنها می پردازیم. در این بررسی به جای آنکه این خصوصیات یکجا و انتزاعی معرفی شوند، ترجیح داده شد در قالب چند مثال ارائه شوند. لذا، نخست به بررسی انتقادی تعدادی از پرسشهای آغازی نارسا، اما متداول می پردازیم. این بررسی انتقادی فرصتی فراهم خواهد کرد تا درباره ی معیارهای یک پرسش آغازی خوب و نیز معانی عمیق آنها، بیاندیشیم. هر مثال یک تفسیر انتقادی نیز در پی خواهد داشت.

چنانچه نمونه ی پرسشهای ارائه شده به نظر شما خیلی روشن و توصیه های پیشنهاد شده خیلی بدیهی و ابتدایی باشد، باز هم در مهم و جدی بودن این مرحله از پروپوزال پایان نامه تردیدی به خود راه ندهید. ممکن است یک معبار وقتی جداگانه در نظر گرفته شود، آسان جلوه کند. اما وقتی قرار باشد مجموعه ی این معیارها درباره ی یک پرسش آغازی (پرسش آغازی تحقیق شما) مراعات گردد، کار خیلی آسانی نخواهد بود. این کار، نه کاملا فنی و نه صوری است و محقق یا دانشجویی که در مرحله نوشتن پروپوزال پایان نامه است را وادار می کند تا مقاصد و چشم اندازهایش را روشن سازد. در این معنا، پرسش آغازی، نخستین وسیله ای است که پرده ی اول روش علمی یعنی گسستن از پیشداوری ها و سوابق ذهنی را به اجرا در می آورد.

[۱]یکی از خطاهای رایج در بین دانشجویان ایرانی این است که ابتدا مسأله ای را انتخاب می کنند، سپس جستجو برای یافتن پشتوانه های نظری و واقعی برای مسأله انتخاب شده را آغاز می کنند و در اکثر پایان نامه مستندات و شواهدی دال بر وجود مسأله وجود ندارد و وجود مسأله بدیهی فرض می شود.